Historia

Krótka historia Chmielowic

Według miejscowej tradycji na początku kwietnia 1241 r. tereny pierwotnych Chmielowic zostały zniszczone przez przelewające się  przez Śląsk wojska  Mogołów, zwanych u nas Tatarami. Miejscowa ludność miała się schronić przed najazdem w pobliskim Jańskim Lesie.  Nieprzyjacielskie hordy spróbował powstrzymać na lewej stronie Odry młody książę opolski Mieszko II Otyły. Potyczka mogła mieć miejsce gdzieś między Żerkowicami a Chmielowicami, zakończyła się jednak niepowodzeniem, a wojska mongolskie ruszyły w stronę Wrocławia.

17 XI 1295 r. biskup wrocławski Jan Romka oraz książę opolski Bolesław I wydali dokument, w którym wyznaczają nowe granice dóbr kościelnych w Opolu i okolicach. Dyplom ten ma istotne znaczenie dla kilkunastu podopolskich miejscowości, które właśnie w tym dokumencie zostały po raz pierwszy wymienione. Wśród miejscowości wymienionych na lewym brzegu Odry znalazły się: Półwieś, Szczepanowice, Zlinice, Boguszyce, Ochodze, Złotniki, Chrząszczyce. Niestety, akt ten nie wspomina ani o Chmielowicach, ani o Żerkowicach, mimo iż te ostatnie już wtedy z pewnością istniały. Czytamy w nich jednak o „alodiach i ogrodach koło Opola” i w tym właśnie określeniu należy doszukiwać się obszaru naszych Chmielowic. Alodia były to bowiem pojedyncze gospodarstwa należące do rycerzy znajdujących się na służbie księcia. Potwierdzałaby to informacja z początku XIV wieku ( 1306 r.) o posiadaniu dóbr pod Opolem przez Jakusza Chmelowa. Jakusz – to czeska wersja imienia Jakub. Jego przydomek „Chmelov” ( Chmielów)  wskazuje natomiast, że był on synem Chmiela. To tłumaczy nam nazwę naszej miejscowości . Chmielowice  – to bowiem wieś, którą zamieszkiwali potomkowie Chmiela, tak jak Szczepanowice –  potomkowie Szczepana, a Boguszyce- potomkowie Bogusza. Ta nazwa przetrwała niemal bez przerwy przez wszystkie wieki w wersji Chmielowice – Chmelowicze – Chmiellowitz ( wyjątkiem były lata 1938 – 1945, kiedy to na polecenie władz hitlerowskich nazwa wsi została zmieniona na Hopfental).

7 marca 1386 r. wydany został dokument, w którym książę opolski (i biskup) Jan Kropidło potwierdza sprzedaż wsi  Chmelowicze wraz z dworzyszczem, folwarkiem, młynem i  przynależnościami  przez  Tomasza Bischofshaima Gregorowi  Gaszowcowi/Gąsowiczowi  ( Gassowiecz). Obaj rycerze wywodzili się z wpływowych rodzin, należeli  do bliskich współpracowników książąt opolskich. Wieś została zakupiona za kwotę 100 grzywien ( marek), co wskazywałoby, że Chmielowice pod koniec  XIV wieku mogły liczyć nawet do 250 hektarów. W XV wieku (1447r.) właścicielem naszej wsi był Mikołaj Kitczka, także przedstawiciel znanej szlacheckiej rodziny górnośląskiej. Kolejni właściciele Chmielowic pojawiają się dopiero w XVII wieku. Na początku tego stulecia właścicielem  wsi  jest Joachim Buchta, ze znanego górnośląskiego rodu,  w którego  rękach znajdowały  się  także: Krapkowice, Otmęt, Górażdże, Wysoka,  Strzebniów, Gogolin. Kolejnym właścicielem wsi  jest Joachim Tschetschau – Mettich ( kupił ją w 1629 r.). On także wywodził się  z starego szlacheckiego rodu, który swe korzenie miał w Czechach.  Joachim był też właścicielem Dąbrowy Niemodlińskiej i Żerkowic. Po Mettichach (w 1740 r.) właścicielem Chmielowic został Jan Larisch, tak, jak poprzednicy wywodzący się ze znakomitego rodu szlacheckiego, którego początki sięgają Irlandii. W ich posiadaniu znajdował się m. in. Kamień Śląski. Pod koniec XVIII wieku Chmielowice stają się własnością rodu Prittwitzów, którzy swą siedzibę mieli w Dąbrowie Niemodlińskiej.  W tym czasie we wsi mieszkało 76 osób, funkcjonowała także szkoła, do której uczestniczyły także dzieci z Żerkowic i Dziekaństwa.

W 1819 r. Chmielowice mają już kolejnego właściciela. Jest nim radca rejencji opolskiej von Ziegler- Kipphausen, posiadający także zamek we Dąbrowie Niemodlińskiej. Jemu zawdzięczamy przebudowę budynku pałacowego oraz założenie istniejącego do dzisiaj przy nim ogrodu. Po kilkudziesięciu latach wieś została ponownie sprzedana, tym razem jej właścicielem został Richard von Donat, ożeniony z Adelą, hrabianką von Strachwitz. Donatowie byli właścicielami Chmielowic do 1929 r., kiedy to sprzedali tutejszy majątek i przenieśli się na Dolny Śląsk.

Na początku XVIII wieku w księgach parafialnych kolegiaty p.w. Św. Krzyża w Opolu pojawiają nam się informacje o pierwszych ochrzczonych chmielowiczanach. 12.03. 1724 ochrzczona została pierwsza znana nam dziewczynka z Chmielowic – była nią Katarzyna Michaela Desdrzik. Miesiąc później w tym samym kościele sakrament chrztu przyjęła Marianna Gaweł. Wkrótce pojawiają się kolejne dzieci z Chmielowic, z rodzin: Renk, Parol, Nawrat, Sdrzodło. Analiza ksiąg parafialnych wskazuje, że właśnie przedstawicieli tej ostatniej rodziny ( Strzodło) było w Chmielowicach najwięcej ( kilkudziesięciu). Pod koniec XVIII wieku pojawiają się nam w księgach metrykalnych protoplaści rodzin do dzisiaj zamieszkujących naszą miejscowość, myślę tu o Tomaszu Niżia ( to prawdopodobnie przodkowie rodziny Nizików), rodzinie Gall, Langosz, Gabriel, Sikora, Dawid. Według spisu z 1861 r. Chmielowice liczyły już 187 mieszkańców, 21 domów mieszkalnych, 1 budynek przemysłowy i 15 budynków gospodarczych, nie licząc majątku Donatów. Mieszkańcy wsi mieli do dyspozycji 50 hektarów ( z czego 32 ha to były pola uprawne, a 10 ha zajmowały łąki), z kolei do Donatów należało 297 hektarów ( z czego 242 ha to były pola uprawne, 32 ha zajmowały łąki, a 8 ha przeznaczone było pod wyrąb lasu). Większość mieszkańców znajdowała więc zatrudnienie w majątku hrabiego Donata.  Wszyscy mieszkańcy Chmielowic byli wówczas katolikami. Według spisu z 1890 r. na ogólną liczbę 249 mieszkańców Chmielowic język polski zadeklarowało 219 osób, w 1910 r. na 256 mieszkańców po polsku mówiło 208 osób. Z 1898 r. zachowało się pismo pierwszego znanego sołtysa Chmielowic – był nim pan Strzałka. Dokument opatrzony jest pieczęcią wspólnoty gminnej w Chmielowicach – pieczęć ta stanowi logo naszego Towarzystwa.

W 1887 r. przez Chmielowice przejechał pierwszy pociąg na linii kolejowej łączącej Opole z Nysą.

W 1910 r. z inicjatywy Franza Donata powstała w Chmielowicach Ochotnicza Straż Pożarna. W tym samym czasie, także dzięki wsparciu finansowemu rodu Donatów powstał nowy budynek szkolny. Wybudowali oni też nowe czworaki oraz kilka domów przy dzisiejszej ul. Ogrodowej. Donatowie też przebudowali swoją chmielowicką siedzibę, nadając jej charakter rezydencjalny.

W 1925 r. liczba mieszkańców naszej miejscowości wynosiła 271 osób, w 1933 r. – już 530 osób, a w 1939 r. – wzrosła do 729 osób! Funkcjonowały wówczas 3 sklepy oraz gospoda państwa Eliasów (dzisiaj sala parafialna). Obecnie Chmielowice liczą 1400 mieszkańców. Funkcjonuje w nich szkoła podstawowa i przedszkole. Mamy też  3 sklepy oraz  niezliczoną ilość warsztatów rzemieślniczych i punktów usługowych. Po 1990 r. Chmielowice stały się przysłowiową „sypialnią” Opola, cenionym miejscem zamieszkania dla wielu opolskich lekarzy, naukowców, prawników, artystów, biznesmenów.

Od czasów średniowiecza kościołem parafialnym dla mieszkańców Chmielowic była kolegiata ( dzisiaj katedra) p.w. Św. Krzyża w Opolu. Po wybudowaniu kościoła p.w. św. Józefa w Szczepanowicach w 1929 r. Chmielowice zostały włączone do tej właśnie parafii. Po II wojnie światowej funkcje kaplicy zaczęła pełnić  sala po dawnej gospodzie Eliasów. 7.10. 1980 ks. biskup Alfons Nossol, ordynariusz opolski, erygował w Chmielowicach samodzielną parafię p.w. św. Anny Samotrzeciej. Od samego początku aż do dnia dzisiejszego proboszczem parafii jest ks. Alfred Michalik. Warto też dodać, że w czasie II wojny światowej w jednym z domów w Chmielowicach przechowywana była figurka św. Anny z sanktuarium na Górze św. Anny. Dziś w kościele mamy jej kopię.